Jeoparkın Tarihçesi
Bilimsel keşiften uluslararası tanınırlığa; disiplinli ve adım adım büyüyen kronolojik yolculuk.
Kastamonu Güney Karadeniz Jeoparkı, Türkiye’nin doğa-kültür etkileşimini ve jeolojik geçmişini uluslararası arenaya taşımak adına son yıllarda atılmış en vizyoner ve heyecan verici adımlardan biri. Bölgenin milyarlarca yıllık jeolojik oluşum süreci (Tethys Okyanusu'nun kalıntılarından bugünkü Karadeniz'in şekillenmesine uzanan o devasa süreç) bir yana, bir jeopark projesi olarak kurumsal tarihçesi oldukça disiplinli ve adım adım büyüyen bir başarı hikâyesidir.
🚀 Kuruluş ve İlk Resmi Adım
Her şey Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA) koordinasyonunda yürütülen vizyon projeleriyle başladı. Resmi milat ise 2021 yılında Kastamonu İl Genel Meclisi’nin aldığı kararla bölgenin “jeopark alanı” olarak ilan edilmesi oldu. Bu kararla birlikte Abana, Ağlı, Azdavay, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Doğanyurt, İnebolu, Küre, Pınarbaşı ve Şenpazar olmak üzere 11 ilçeyi kapsayan yaklaşık 4.400 kilometrekarelik devasa bir alan projenin sınırları olarak çizildi.
🛠️ Bilimsel Sahalaşma ve Kurumsallaşma Dönemi
İlk ilanın ardından işin mutfak kısmı başladı. Kastamonu Turizm Altyapı Hizmet Birliği (KASTAB) çatısı altında, akademisyenler ve yerel paydaşların katılımıyla çok ciddi bir teknik çalışma yürütüldü: Bölgedeki jeositlerin (uluslararası öneme sahip jeolojik noktalar) ön inceleme raporları ve jeolojik unsur envanterleri çıkarıldı. Jeoparkın kurumsal kimliği, sınır haritaları, yürüyüş ve bisiklet rotaları gibi turizm odaklı güzergâhları belirlendi.
Projenin tematik ana fikri “Karadeniz’in şekillendirdiği bir coğrafyada doğa ve kültürün iç içe geçmişliği” olarak mühürlendi. Küre Dağları'nın derin kanyonlarından İnebolu'nun kendine has mimari dokusuna kadar her şey bu temaya işlendi. KUZKA ve Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) ortaklığıyla, bölgeyi her yerde anlatabilecek dinamik bir Gezici Ziyaretçi Tanıtım Merkezi projesi ve Mimar Vedat Tek Kültür Merkezi yerleşkesinde kurulması tasarlanan bir Jeopark Müzesi planı hayata geçirildi.
📝 UNESCO Başvurusu ve Tarihi Eşik
Yaklaşık 4 yıl süren yoğun, bilimsel ve yönetsel hazırlıkların ardından en somut ve tarihi adım atıldı: Hazırlanan kapsamlı resmi başvuru dosyası, Ekim 2025’in sonlarında UNESCO Türkiye Millî Komisyonu’na resmen teslim edildi.
🎯 Önümüzdeki Süreç ve Hedef Ne?
Süreç şu anda tam gaz devam ediyor. Başvurunun onaylanmasıyla birlikte bu muazzam coğrafya; ilk etapta resmi olarak "Ulusal Jeopark" tescilini alacak, nihai hedefte ise UNESCO Küresel Jeoparklar Ağı’na (UGGN) dahil edilerek dünya çapında korunan ve tanınan uluslararası bir marka haline gelecek.
Kastamonu'nun o vahşi kanyonlarını, mağaralarını, kıyı şeridini ve kültürünü sadece korumakla kalmayıp; yerel halkın kalkınacağı, jeoturizmin parlayacağı bir geleceğe taşımak adına bu tarihçe gerçekten gurur verici bir emeğin ürünü.
Kurumsal tarihçenin çok ötesinde
Projenin kurumsal kronolojisi son yıllara dayansa da, bu toprakların asıl hikâyesi milyonlarca yıl öncesine — Tethys Okyanusu’nun kapanışına ve Karadeniz havzasının şekillenmesine — uzanır. Jeopark, işte bu devasa zaman ölçeğini bugünün ziyaretçisiyle buluşturur.